Yayın tarihi
EN ISO 9712: NDT Personel Sertifikasyonu Rehberi
EN ISO 9712, tüm NDT yöntemleri için personel yeterliliğini ve sertifikasyonunu belirleyen uluslararası standarttır. Türkiye'de TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşları ve TAEK (Türkiye Atom Enerjisi Kurumu) bu standart kapsamında sertifikasyon programları yürütür. İş emirlerinde teknisyen yetkinliği doğrulamak, denetim hazırlığı yapmak ve müşteriye güvence sunmak için EN ISO 9712'nin bilinmesi zorunludur.
Sertifikasyon Seviyeleri
EN ISO 9712, her yöntem için üç yeterlilik seviyesi tanımlar:
Seviye 1 (Level I)
Seviye 1 teknisyen; denetçinin talimatları doğrultusunda muayene gerçekleştirir, ekipmanı hazırlar ve sonuçları kaydeder. Bağımsız yorum yapma ve kabul/red kararı verme yetkisi yoktur.
Ön koşul: Belirli saatlik pratik deneyim (yönteme ve sektöre göre değişir)
Seviye 2 (Level II)
Seviye 2 teknisyen; muayene prosedürü seçer ve uygular, ekipmanı kalibre eder, sonuçları standartlara göre yorumlar, kabul/ret kararı verir ve rapor düzenler. Sahada en yaygın çalışan sertifika düzeyidir.
Ön koşul: Seviye 1'den daha uzun pratik deneyim + yazılı ve pratik sınav
Seviye 3 (Level III)
Seviye 3, tüm sertifikasyon piramidinin tepesidir. Muayene prosedürü geliştirir ve onaylar, personel sertifikasyon programlarını yönetir, teknik yeterliliği değerlendirir. Akreditasyon denetimleri ve RBI programları kapsamında Seviye 3 imzası çoğunlukla zorunludur.
Ön koşul: Seviye 2 belgesi + kapsamlı pratik deneyim + Seviye 3 sınavı
Sertifikasyon Kapsamı: Yöntem ve Sektör
EN ISO 9712 belgesinin iki boyutu vardır: yöntem (UT, MT, RT, PT, VT, ET, PAUT, TOFD vb.) ve endüstriyel sektör:
- w (welds): Kaynak muayenesi
- c (castings): Döküm parçalar
- f (forgings): Dövme parçalar
- t (tubes and pipes): Tüp ve borular
- wp (wrought products): Haddelenmiş ürünler
Bir teknisyenin belgesi yalnızca kapsam dahilindeki yöntem/sektör kombinasyonları için geçerlidir. Örneğin UT Level II — w belgesi, döküm parçalar için kullanılamaz.
Sertifikasyon Süreci
1. Başvuru ve Deneyim Belgesi
Adayın belgelendirme kuruluşuna başvurması ve standart tarafından belirlenen asgari saat deneyimini belgeleyen işveren onaylı deneyim kaydı sunması gerekir.
2. Temel Eğitim
Belgelendirme süreci öncesinde veya sürecinde TÜRKAK akrediteli eğitim kuruluşlarından temel NDT eğitimi alınması beklenir. Eğitim saatleri sektör ve seviyeye göre değişir.
3. Yazılı Sınav
Genel ve özel bilgi sınavından oluşur. Genel bilgi sınavı NDT prensipleri, fizik, malzeme bilgisi gibi teorik konuları kapsar; özel bilgi sınavı seçilen yönteme ve sektöre özgüdür.
4. Pratik Sınav
Gerçek veya temsili numuneler üzerinde muayene gerçekleştirilerek pratik yeterlilik değerlendirilir.
5. Belge Düzenleme
Tüm sınavları geçen adaya TÜRKAK akrediteli kuruluş tarafından EN ISO 9712 belgesi düzenlenir. Belge; adın, yöntemin, seviyenin, sektörün ve geçerlilik tarihinin yer aldığı bir sertifika niteliğindedir.
Geçerlilik ve Yenileme
EN ISO 9712 belgesi 5 yıl geçerlidir. Yenileme için:
- Muayene faaliyetinin sürdürüldüğünü kanıtlayan işveren beyanı (yılda minimum çalışma saati)
- Görme testi (yakın görme keskinliği her yıl, renk körlüğü sınavı)
- Yenileme başvurusu ve belgelendirme kuruluşunun onayı
5 yıl içinde faaliyete ara verilmişse yenileme yerine yeni sertifikasyon süreci gerekebilir.
TÜRKAK ve TAEK Kapsamı
Türkiye'de NDT personel sertifikasyonu iki ayrı çerçevede yürütülebilir:
- TÜRKAK akredite belgelendirme: EN ISO 9712 kapsamında, sanayi/endüstriyel uygulamalar için. Petrokimya, boru hattı, basınçlı kap ve yapısal çelik projelerinde talep edilen standart budur.
- TAEK lisansı: Radyasyon kaynaklı teknikler (RT/gammagrafi) için zorunlu ek lisans. EN ISO 9712 belgesini tamamlar, onun yerini almaz.
Personel Sertifika Takibi Neden Kritik?
Bir iş emrinde RT muayenesi yapan teknisyenin belgesi o yöntemi ve sektörü kapsıyor mu? Geçerlilik tarihi geçmiş mi? Bu bilgi eksikse hem denetim hem de müşteriye sunulan raporun geçerliliği soru işaretine girer.
ceres-ndt, her teknisyen için sertifika kapsamını ve geçerlilik tarihini saklar. Bir iş emri açılırken atanan teknisyenin belgesi otomatik kontrol edilir; kapsam dışı veya süresi geçmiş belgelerle iş emri kapatılamaz.
ceres-ndt personel ve sertifika yönetim modülünü inceleyin. Demo için iletişime geçin.
İlgili Yazılar