Yayın tarihi
ASNT SNT-TC-1A mı, EN ISO 9712 mi? NDT Sertifikasyon Karşılaştırması
NDT personelinin sertifikasyonunda dünya genelinde iki sistem öne çıkar: Amerikan merkezli ASNT SNT-TC-1A ve uluslararası standart EN ISO 9712. Türkiye'deki NDT firmalarının, hangi pazarda çalıştıklarına ve müşterilerinin beklentilerine göre bu iki sistemi doğru değerlendirmesi gerekir.
ASNT SNT-TC-1A Nedir?
ASNT SNT-TC-1A (Recommended Practice No. SNT-TC-1A), Amerikan Tahribatsız Muayene Derneği (ASNT) tarafından yayımlanan bir pratik rehberdir. NDT personelinin nitelendirmesi ve sertifikasyonu için bir çerçeve sunar; ancak firmadan firmaya uygulaması farklılık gösterebilir çünkü standart kesin gereksinimler yerine "tavsiye edilen uygulama" olarak tanımlanmıştır.
Temel Özellikler
- İşveren merkezli sistem: Sertifikasyon işveren firma tarafından verilir. Firma, kendi yazılı uygulamasını (Written Practice) oluşturur ve buna göre personeli değerlendirir.
- Üç seviye: Level I, Level II, Level III
- Seviye III merkezi sınavı: ASNT, Level III adayları için merkezi sınav sunar (ASNT Central Certification Program — ACCP), ancak bu zorunlu değildir.
- Yaygın kullanım alanı: ABD pazarı, ABD müşterisi olan uluslararası projeler, ASME kapsamındaki denetimler
EN ISO 9712 Nedir?
EN ISO 9712, NDT personel sertifikasyonunda küresel referans haline gelmiş ISO standardıdır. Avrupa ve Türkiye başta olmak üzere ISO sistemini benimseyen ülkelerde uygulanır.
Temel Özellikler
- Bağımsız belgelendirme kuruluşu: Sertifikasyon, firmadan bağımsız TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşu tarafından verilir.
- Üç seviye: Level 1, Level 2, Level 3
- Zorunlu yazılı ve pratik sınav: Her seviye için standartlaştırılmış sınav zorunludur.
- 5 yıllık geçerlilik ve periyodik yenileme
- Kapsam tanımı: Belge yöntemi (UT, MT, RT vb.) ve endüstriyel sektörü (kaynak, döküm, boru vb.) birlikte belirtir.
Temel Farklar
| Kriter | ASNT SNT-TC-1A | EN ISO 9712 |
|---|---|---|
| Kimlik | Tavsiye edilen uygulama | Uluslararası standart (ISO) |
| Sertifika veren | İşveren firma | Bağımsız belgelendirme kuruluşu |
| Standardizasyon | Firmaya göre değişir | Standartlaştırılmış sınav + prosedür |
| Uluslararası tanınırlık | ABD merkezli projeler | Avrupa, Orta Doğu, küresel |
| TÜRKAK/akreditasyon uyumu | Doğrudan uyumlu değil | ISO 17024 altında akredite |
| Yenileme | Firmaya göre değişir | 5 yılda bir periyodik yenileme |
Türkiye'deki Durum
Türkiye'de EN ISO 9712, TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşları aracılığıyla uygulanan standart sistemdir. ISO/IEC 17020 kapsamında akredite olmak isteyen NDT firmaları için EN ISO 9712 sertifikalı personel zorunlu koşuldur.
ASNT belgeleri Türkiye'de yasal olarak geçersiz değildir; ancak TÜRKAK denetimleri ve Türk mevzuatındaki atıflar EN ISO 9712'ye yapılır. ABD firmaları veya ASME spesifikasyonu gerektiren projelerle çalışılıyorsa ASNT ek olarak değer taşıyabilir.
Hangi Sistemi Tercih Etmeli?
EN ISO 9712 tercih edin, eğer:
- Türkiye pazarında TÜRKAK akreditasyonuyla çalışıyorsanız
- Avrupa veya Orta Doğu projelerinde yer alıyorsanız
- ISO 17020 kapsamında akredite olmayı hedefliyorsanız
- Müşterileriniz bağımsız, tarafsız bir sertifikasyon istiyorsa
ASNT değer katar, eğer:
- ABD merkezli müşteri veya projelerle çalışıyorsanız
- ASME kapsamında ekipman muayenesi yapıyorsanız
- Çift sertifikasyonla uluslararası pazarda rekabet avantajı istiyorsanız
Personel Sertifika Yönetiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Her iki sistem kapsamındaki sertifikaların izlenmesinde asgari olarak şunlar takip edilmelidir:
- Sertifika numarası ve türü (ASNT veya EN ISO 9712)
- Kapsam: yöntem ve sektör
- Geçerlilik tarihi
- Yenileme gereksinimleri (görme testi, faaliyet belgesi)
- Yöntem değişikliği veya yeni sektör eklenirse yeni başvuru gerekip gerekmediği
Bu bilgilerin iş emirleriyle bağlantılı tutulması — hangi teknisyenin hangi işi yapmaya yetkili olduğunun otomatik doğrulanması — hem denetim güvenliğini hem de operasyonel verimliliği artırır.
ceres-ndt, her iki sistem kapsamındaki sertifika bilgilerini saklar ve iş emirleri açılırken teknisyen yeterliliğini otomatik kontrol eder. Demo için iletişime geçin.
İlgili Yazılar