RT Raporu Nasıl Tutulur? Radyografik Muayene Belgeleme Rehberi

Radyografik muayene (RT), malzemelerin iç yapısını X-ışını veya gama ışını kullanarak görüntüleyen tahribatsız muayene yöntemidir. Kaynak kalitesi değerlendirmesi, basınçlı ekipman denetimi ve boru hattı muayenesi gibi uygulamalarda kullanılır. RT, sonuçlarının kalıcı bir görüntü (film veya dijital) üzerinde belgelenmesi ve bu görüntülerin uzun süre arşivlenmesi gerektiği için NDT yöntemleri arasında en fazla belge yönetimi gerektiren yöntemlerden biridir.

RT raporunda bulunması gereken bilgiler

ISO/IEC 17020 kapsamında akredite bir muayene kuruluşunun RT raporlarında asgari olarak şunlar yer almalıdır:

Kimlik bilgileri:

• Rapor numarası (benzersiz, izlenebilir)
• Düzenleme tarihi ve revizyon durumu
• Muayene kuruluşunun adı ve akreditasyon numarası
• Müşteri adı ve iş yeri bilgileri

Teknik parametreler:

• Kullanılan radyasyon kaynağı (X-ışını tüpü voltajı veya gama kaynağı tipi / aktivitesi)
• Film veya dijital dedektör tipi (DR, CR)
• Film-kaynak mesafesi (FFD/SFD)
• Eksposur süresi ve mAs değeri
• Kullanılan IQI / penetremetre tipi ve konumu
• Teknik prosedür referansı

Sonuçlar:

• Muayene edilen bölgelerin listesi (çizim veya tablo ile)
• Her bölge için kabul/ret kararı
• Reddedilen bölgelerde indikasyon tanımı (boyut, tür, konum)
• Uygulanan kabul kriteri standardı

Personel bilgileri:

• Yorumlama yapan radyograf teknisyeninin adı ve sertifika düzeyi
• Onaylayan personel (Seviye 2 veya 3) adı ve imzası

Film arşivleme gereksinimleri

RT filmlerinin (analog veya dijital) arşivleme süresi standartlara göre değişir. ASME ve EN standartları genellikle minimum 5 yıl arşivleme öngörürken, birçok müşteri ve sektör düzenlemesi daha uzun süreler talep edebilir.

Film veya dijital görüntülerin arşivlenmesinde dikkat edilmesi gerekenler:

• Her görüntü, iş emri ve rapor numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
• Dijital görüntüler (DICOM veya özel format) değiştirilemez biçimde saklanmalıdır.
• Görüntü kalitesi değerlendirmesi (IQI kontrolü) arşiv kaydına eklenmelidir.

Radyasyon güvenliği ve belgeleme

RT muayenesi radyasyon güvenliği açısından en yüksek düzenleme yüküne sahip NDT yöntemidir. Türkiye'de RT uygulaması yapan firmalar için:

• Çalışma izinleri (lisans) TAEK tarafından verilir.
• Radyasyon çalışanlarının dozimetre kayıtları tutulur ve raporlanır.
• Kaynak envanteri ve kullanım kayıtları periyodik denetime tabidir.

Bu kayıtların RT raporlarından ayrı ancak aynı sistem üzerinde tutulması hem denetim hazırlığını kolaylaştırır hem de kayıt tutarlılığını sağlar.

TÜRKAK denetiminde RT belgeleri

TÜRKAK, ISO 17020 denetimlerinde RT prosedürünüzün teknik içeriğini, raporların standardı karşılayıp karşılamadığını ve teknisyen sertifikalarının geçerliliğini kontrol eder. Bu üç alanın tamamında eksik ya da tutarsız kayıt, bulgu olarak yer alır.

Akreditasyon denetimine hazır RT arşivi için:

• Tüm RT raporları standart şablona uygun olmalıdır.
• Teknisyen sertifikaları muayene tarihinde geçerli olmalı ve kayıt altında olmalıdır.
• Kullanılan ekipmanın (tüp, kaynağı) kalibrasyon sertifikaları güncel olmalıdır.

NDT yazılımı RT belgelemeyi nasıl kolaylaştırır?

RT muayenelerinde elle doldurulan formlar hem zaman kaybettirir hem de kayıp/tutarsız kayıt riskini artırır. İyi bir NDT yönetim yazılımı şunları sağlar:

• Standart teknik parametrelerin RT iş emrinde önceden tanımlı gelmesi
• Dijital RT raporunun, teknik prosedür ve sertifika bilgilerine otomatik bağlı üretilmesi
• Film/dijital görüntü dosyalarının iş emri ve raporla ilişkili arşivlenmesi
• Teknisyen dozimetre ve sertifika takibinin aynı sistemde yürütülmesi
• TÜRKAK denetiminde tarih aralığı ve teknisyen bazlı filtreleme

---

ceres-ndt ile RT muayene belgelerinizi, ekipman kayıtlarınızı ve personel dosyalarınızı tek platformda yönetebilirsiniz. Demo için iletişime geçin.